ανάπτυξη
|
ΙΟΥΝΙΟΣ 2016 45
οι δανειστές, με βάση μια «φιλοσοφία»
(υπερφορολόγηση, κατακόρυφη μείω-
ση αμοιβών, περιορισμό του κοινωνικού
κράτους) που οι δεσπόζουσες σήμερα οι-
κονομικές ευρωπαϊκές δυνάμεις θεωρούν
την καταλληλότερη για την εξυγίανση της
ελληνικής οικονομίας.
Στο πλαίσιο αυτό, η τυχόν αδυναμία υλο-
ποίησης των προγραμματισθέντων πρω-
τογενών πλεονασμάτων θέτει ένα βασικό
ερώτημα:
l
Πρόκειται για ανεπάρκεια του σχετι-
κού μείγματος λιτότητας, οπότε ο σχετι-
κός «κόφτης» θα πρέπει να λειτουργήσει
προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης των
βασικών παραμέτρων τής σχετικής πολι-
τικής (περαιτέρω φορολογικές επιβαρύν-
σεις ή [και] εισοδηματικές μειώσεις) ή
l
πρόκειται για ακατάλληλη, για τις ελ-
ληνικές παθογένειες, οικονομική συντα-
γή, οπότε ο σχετικός «κόφτης» θα πρέπει
να λειτουργήσει προς την κατεύθυνση της
άμεσης υποκατάστασής της με μια άλλη
πολιτική, δομημένη σε εντελώς διαφορε-
τική λογική;
Η συνεχής αύξηση των ληξιπρόθεσμων
οφειλών των ιδιωτών προς τα δημόσια
ταμεία (88 δις ευρώ σήμερα, έναντι 28
δις ευρώ το 2010), προς τα ασφαλιστικά
ταμεία (12 δις ευρώ περίπου), προς τη
Δ.Ε.Η. (2,7 δις ευρώ), προς το τραπεζικό
σύστημα (220 δις ευρώ), σε συνδυασμό
με την κατακόρυφη άνοδο των δεικτών
φτώχειας και την απειλή μιας γενικό-
τερης ανθρωπιστικής κρίσης, δίδει στο
ανωτέρω ερώτημα μια απάντηση η οποία
προφανώς θα έχει αντίλογο.
Εντελώς διαφορετική –και οπωσδήποτε
πιο δημοκρατική– θα ήταν η κατάστα-
ση αν την οικονομική πολιτική της χώ-
ρας για την επίτευξη των μνημονιακών
στόχων καθόριζε η εκάστοτε εκλεγμένη
κυβέρνηση, οπότε η παρέμβαση του «κό-
φτη» στην περίπτωση μη επίτευξης των
προγραμματισμένων πρωτογενών πλεο-
νασμάτων θα μπορούσε να αποδοθεί από
τους δανειστές στην ανάγκη διόρθωσης
της κυβερνητικής πολιτικής, διαδικασία,
όμως, που η τρόικα δεν αποδέχεται.
Ο ανωτέρω μηχανισμός διόρθωσης των
αποκλίσεων που ενδεχομένως παρατη-
ρηθούν κατά την εκτέλεση των κρατι-
κών μας προϋπολογισμών, συνδέει την
παρέμβαση του «κόφτη» αποκλειστικά
με το μέγεθος του πρωτογενούς πλεονά-
σματος.
Ως γνωστόν, πρωτογενές πλεόνασμα είναι
η θετική διαφορά ανάμεσα στα κρατικά
έσοδα και τα αντίστοιχα έξοδα (στα οποία
δεν περιλαμβάνονται οι τόκοι του δημόσι-
ου χρέους) και υποδηλώνει τη δυνατότη-
τα ενός κράτους να αυτοχρηματοδοτεί τη
λειτουργία του, ώστε να μην έχει ανάγκη
πρόσθετου δανεισμού για τον συγκεκρι-
μένο σκοπό.
Ισοσκελισμένοι, κατά την ανωτέρω έν-
νοια, κρατικοί προϋπολογισμοί (μηδενικά
πρωτογενή ελλείμματα ή πλεονάσματα)
αποτελούν, αναμφισβήτητα, έναν ελάχι-
στο δημοσιονομικό στόχο μιας ορθολο-
γικής –καταρχήν– δημοσιονομικής πολι-
τικής, καθώς, οι αγορές, οι επενδυτές και
οι καταναλωτές έχουν μια πρώτη θετική
ένδειξη για την πορεία της οικονομίας.
Η τελική, όμως, αποτίμηση της οικονομι-
κής κατάστασης της χώρας μόνο με κρι-
τήριο το ύψος των πρωτογενών πλεονα-
σμάτων εμπεριέχει αρκετούς κινδύνους:
l
Τα πρωτογενή πλεονάσματα δεν απο-
τελούν σε καμιά περίπτωση αυτοσκοπό,
αλλά ένα από τα μέσα για την επίτευξη
των κύριων στόχων μιας οικονομικής
πολιτικής, οι οποίοι θα πρέπει να είναι η
συνεχής μείωση της ανεργίας, η πλήρης
απασχόληση, και, γενικότερα, η «μέγιστη
δυνατή ευτυχία, για τον μέγιστο δυνατό
αριθμό ανθρώπων». Και οι στόχοι αυτοί
αγνοούνται πλήρως όταν το ενδιαφέρον
επικεντρώνεται μόνο στο πρωτογενές
πλεόνασμα.
